Laat alle betrokkenheid met de wereld los, laat alles tot rust komen. Denk niet in termen van goed of kwaad, juist of onjuist. Stop het malen van de bewuste geest en het evalueren van gedachten en denkbeelden. Maar streef niet een Boeddha te worden, want Boeddha worden heeft niets te maken met het zitten in meditatie. … Laat de geest rusten in dat wat voorbij het denken en niet-denken ligt.”

Een eeuw eerder, zei de beroemde Chinese Zenmeester Dahui Zonggao, – een beroemde meester uit de Rinzai-traditie, de traditie van Zen die met koans oefent – het volgende over de meditatie:

Nu, in dit moment, stop eenvoudigweg met het koesteren van gedachten, en breng daarmee de verstrooide geest tot rust. Dan weet je dat er geen misleiding is waaraan een eind moet worden gebracht, noch een verlichting waarnaar gestreefd moet worden, en geen oordelende gedachten die afgesneden moeten worden. Gaandeweg zullen onjuiste inzichten uit zichzelf oplossen, en zal je als iemand worden die water drinkt en zelf weet of het heet of koud is. De geest die helder gewaar is van het verschijnen van oordelende gedachten – hoe kan deze geest werkelijk gehinderd worden? Hoe kan er werkelijk een andere geest zijn dan deze?”*

Dit is de essentie van onze meditatie. Weer bewust te worden van die Ene Geest waarin soms gedachten verschijnen, emoties, de zintuiglijke gewaarwordingen. Eenvoudigweg gewaar worden van deze Geest. Eigenlijk heel eenvoudig. Maar omdat we onze aandacht steeds richten op wát er verschijnt in die geest, missen we onze Waarlijke Geest, die Ene Geest die er altijd was, is en zal zijn.

Daarom zegt Zenmeester Dōgen iets verder in zijn aanwijzingen bij het mediteren:

“Deze vorm van meditatie heeft geen verschillende stadia. Het is eenvoudigweg de ingang tot vrede zonder zorgen.”

Heel belangrijk om te begrijpen: deze vorm van meditatie heeft géén verschillende stadia. Je herkent je Waarlijke Geest, of niet. Je aandacht zit bij wat verschijnt of je aandacht rust in die open heldere Geest die alles omvat. Zelf altijd in vrede is. De onrust, de onvrede, pijn en verdriet, angst en moed, zijn slechts dat wat verschijnt in deze ene Waarlijke Geest van je.

Dus laat die aandacht maar verzachten en ontspannen. Laat die aandacht maar rusten. Koester niet wat in de geest verschijnt, maar wordt weer bewust van de Geest waarmee je alles, de wereld, de ander en je jezelf kent.

*     *     *     *     *

*) Uit: Dahui's Letters (Vertaald uit het Japans door Thomas Yūhō Kirchner, 2024). Nederlandse vertaling: eerw. Baldwin.