Een pad zonder toekomst
Ik benadruk graag dat het Pad van de Boeddha, het pad dat we lopen, nergens naartoe voert. Het pad heeft geen einddoel ergens in de toekomst. Het pad gaat niet verder dan dit moment. En toch lopen we dit pad, zetten we in elk moment een stap en gaat dit pad door.
Je kan jezelf zien als lopende op het pad naar een denkbeeldig punt in de toekomst. Maar je kan het ook zien als het pad dat beweegt onder je voeten, steeds weer ontstaat in dit hier en nu en het verleden inschuift, wat ons dwingt, – en misschien is dat niet het juiste woord maar kan ik beter het woord uitnodigen gebruiken –, om steeds een stap te zetten. Dus wij staan eigenlijk stationair in dit hier en nu en het pad beweegt onder onze voeten. We denken dat we naar een punt in de verte lopen, naar de toekomst toe, maar dat is alleen maar omdat we kijken vanuit het verleden.
We stellen ons een toekomst voor die anders is, beter, vrediger, mooier, stiller dan wat we tot nu hebben meegemaakt. En omdat ieder van ons een verleden heeft, stelt hij/zij zich dan ook een toekomst voor. Ons toekomstbeeld is een projectie van het verleden. En welke toekomst we ons ook voorstellen, het is als de horizon: zet een stap en de horizon gaat een stap naar achter. En dat is omdat we blijven kijken vanuit het verleden.
De uitnodiging in onze beoefening is om dat verleden te laten rusten. Te stoppen met het te gebruiken als een basis om een toekomst voor te stellen. En hoe meer je dat kan doen, hoe meer je gaat beseffen dat je werkelijk altijd in dit nu bent, dit hier en nu. En dat werkelijke vrede, werkelijk geluk alleen maar in dit moment gevonden kan worden. Werkelijke vrede heeft geen toekomst noch verleden; het is het resultaat van juist het loslaten van toekomst en verleden. Het diep verzachten en ontspannen en samen te vallen met dit moment zoals het is.
En hoe meer je dit kan doen, hoe meer je beseft dat jouw persona, jouw individualiteit, het verleden bevat en dan ook daardoor een toekomst projecteert. En dat is niet verkeerd of fout; we hoeven er simpelweg niet in vast te zitten. Want wie vasthoudt aan zijn persoon, aan zijn verleden, aan zijn denkbeeldige toekomst, is in de meest subtiele zin altijd in conflict met het heden en kan niet ervaren en beseffen dat, wanneer we volledig samenvallen met het heden, dát aanwezig is waarnaar we het diepst verlangen: complete vrede, een weldadige stilte, een diepe vreugde. De vreugde van het bevrijd zijn van dat vastzitten in de persoon die een verleden heeft en naar een toekomst streeft.
Dus dit Pad van de Boeddha is een bijzonder pad. Het brengt ons niet naar een punt ergens in de toekomst. Het doet ons beseffen wat we waarlijk zijn, wat we waarlijk waren en altijd zullen zijn. Want in dit hier en nu ligt het geheel van het bestaan besloten, ook het geheel van jouw bestaan. Maar scheid je ervan af en dan is er altijd die spanning van het nog niet bereikt hebben waar je naar verlangt. En dat kan eeuwig doorgaan als we vergeten te verzachten, te ontspannen, eenvoudigweg te zitten, eenvoudigweg te zijn.
En het verleden zal er nog altijd zijn en geprojecteerde toekomst zal er nog altijd zijn. Maar omdat we er niet meer in vastzitten, kunnen we er constructief mee werken in deze wereld van de vormen, in deze wereld van de dingen die komen en gaan. Maar weet waar jouw waarlijk geluk ligt, waar jouw ware vrede ligt. Het is hier en nu.
En als je het nog niet ervaren hebt, maak je niet druk. Denk niet dat je het straks, morgen of overmorgen zult ervaren, want dan projecteer je weer een toekomst wat een spanning in je teweeg zal brengen, een horizon die je nooit zal bereiken want je bent nooit anders dan hier en nu. Dus verzacht en ontspan, zo eenvoudig is het. Zit met vertrouwen en geduld. Het geduld dat kan rusten in dit moment zoals het is. En laat de rest maar ontvouwen. Het is genoeg.
* * * * *
"Dus dit Pad van de Boeddha is een bijzonder pad. Het brengt ons niet naar een punt ergens in de toekomst. Het doet ons beseffen wat we waarlijk zijn, wat we waarlijk waren en altijd zullen zijn. Want in dit hier en nu ligt het geheel van het bestaan besloten, ook het geheel van jouw bestaan."
