De wereld zoals wij die waarnemen
De Dhammapada (deel van de korte teksten van de Boeddha) begint met de volgende twee verzen:
De wereld zoals wij die waarnemen heeft het denken als voorloper,
het denken als opperste leider,
en uit het denken is zij gevormd.
Lijden volgt hem die met onheilzame gedachten spreekt of handelt,
zoals het wiel van de kar de voet volgt van het trekdier.
De wereld zoals wij die waarnemen heeft het denken als voorloper,
het denken als opperste leider,
en uit het denken is zij gevormd.
Geluk volgt hem die met heilzame gedachten spreekt of handelt,
zoals zijn schaduw die hem nooit verlaat.
Twee verzen die getuigen van een diep inzicht, inzicht in hoe onze geest werkt en bepaalt hoe we de wereld waarnemen, hoe we de wereld ervaren en hoe we dan vervolgens handelen. Wanneer onze geest gekleurd is, zal de wereld die wij waarnemen en ervaren ook gekleurd zijn in overeenstemming met de kleuring van onze geest. En van daaruit volgt het verdere denken, spreken en handelen en creëren we steeds weer een wereld die in overeenstemming is met de kleuring van de geest.
Dus voor een haatvol iemand, iemand met hatelijk of boze gedachten, is deze wereld een wereld van vijanden en tegenstanders. Voor een vriendelijk en liefdevol iemand is deze wereld een wereld van vrienden en medemensen.
Voor een hebzuchtig iemand is deze wereld een wereld van tekorten. Voor een tevreden en vrijgevig iemand is deze wereld een wereld van overvloed.
Voor een ongeduldig iemand is deze wereld een haastige wereld. En voor een geduldig iemand is deze wereld een wereld met altijd voldoende tijd.
En voor een gespannen iemand is deze wereld een stressvolle wereld. Voor een ontspannen iemand is deze wereld een uitnodigende wereld, een wereld om te ontdekken, lief te hebben.
Voor iemand die innerlijk volledig stil en in rust is, is deze wereld de wereld van nirvana.
In elk moment, waar we ook zijn, hebben we een keuze. Een keuze in hoe we naar de wereld kijken, hoe we deze wereld ervaren, hoe we deze wereld vormgeven tezamen met anderen. Wanneer je geest ongetraind is en zich continue verliest in onheilzame gedachten - en daarbij horen ook onheilzame emoties -, zal deze wereld de wereld van samsara zijn, een wereld van lijden. En omdat we op die basis dan handelen, maken we deze wereld ook een wereld van lijden voor anderen.
Wanneer we onze geest trainen, laten verzachten en ontspannen, vriendelijk laten worden, zal de wereld die we waarnemen en ervaren steeds meer in overeenstemming komen met die vriendelijke geest, die open geest, die geest van rust en stilte die alles kan omvatten. Dan zijn er geen vijanden meer of tegenstanders, is er geen tekort aan tijd meer, geen tekort aan dingen om te bezitten, maar is het een wereld van vrede en vreugde, van vrijgevigheid, van geduld. En zullen we bijdragen om deze wereld een wereld van nirvana te maken.
De Boeddha legt de nadruk op het hebben van goede en wijze vrienden. Want ook collectief geven we vorm aan de wereld omdat we soms collectief denken op een onheilzame manier. We kunnen ook collectief op een heilzame manier denken en bouwen aan een betere wereld. De Boeddha nodigde zijn volgelingen uit om de juiste vrienden te kiezen die het inzicht hebben in wat heilzaam is en onheilzaam. Want we zijn zowel individueel als collectief verantwoordelijk voor de wereld die we steeds weer in elk moment creëren. Want, zoals de verzen zeggen: het hangt allemaal af van die geest van ons.
* * * * *
"Wanneer we onze geest trainen, laten verzachten en ontspannen, vriendelijk laten worden, zal de wereld die we waarnemen en ervaren steeds meer in overeenstemming komen met die vriendelijke geest, die open geest, die geest van rust en stilte die alles kan omvatten."
