CartoonEr is nooit een moment waarop we ons lichaam en geest (het denkende aspect van onszelf) ervaren zonder dat we ook de ruimte om ons heen ervaren. Zelfs in onze dromen verplaatsen we ons via een droomlichaam door een gedroomde ruimte. En hoe we ons lichamelijk en emotioneel voelen is nooit volledig gescheiden van de ruimte waarin we ons bevinden. We kennen allemaal wel hoe bijvoorbeeld het weer een invloed op ons heeft, en hoe de sfeer op de werkvloer of thuis ons welbehagen beïnvloedt. Zo is het alleen zijn voor veel mensen moeilijk,

en voor sommigen is het juist de aanwezigheid van veel mensen. We ervaren voortdurend de wisselwerking tussen onszelf en de wereld om ons heen. We zijn onderling verbonden op een dieper niveau dan we vaak realiseren.

Om lichamelijk en mentaal te kunnen ontspannen, is het dan ook behulpzaam dat we in een omgeving zijn die dat ontspannen ondersteunt. Dat kan thuis zijn, of op de sportschool, in het bos, of op vakantie op een mooie plek. Wanneer we in meditatie zitten, is het fijn als onze omgeving rustig is en een kalme, veilige sfeer uitstraalt. De aanwezigheid van anderen die met ons mee mediteren, kan ons verder ondersteunen.

In de meditatie leren we met vriendelijke aandacht de aanwezige gewaarwordingen op te merken en te laten zijn voor wat ze zijn, zonder verder commentaar of oordeel, en te ‘rusten’ in het simpele feit dat we zijn. Wanneer we niet re-ageren op wat wordt ervaren, maar het accepteren voor wat het is, vindt een ontspanning plaats die ons een gevoel van ruimte en aanwezigheid geeft, die in zichzelf vredig en stil is. Wanneer we onze vriendelijke aandacht alleen bij onszelf leggen, zonder de wereld daarbij te betrekken, zal die ontspanning niet diep gaan en slechts tijdelijk zijn. Zo gauw we de meditatie beëindigen en ons dagelijks leven hervatten, zal de wereld zijn invloed weer op ons laten gelden en zijn we weer snel terug bij af. Willen we een diepere en blijvende vrede in onszelf vinden, dan zullen we de wereld in onze meditatie moeten betrekken. Dit houdt in dat we onderzoeken hoe onze gemoedstoestand een onverbrekelijke relatie heeft met de wereld om ons heen en oefenen om die wereld met een open en vriendelijke aandacht waar te nemen. En hier wordt niet alleen de fysieke wereld bedoeld waarin we tijdens de meditatie zijn, i.e. de meditatieruimte, maar ook het mentale beeld dat we hebben van de wereld waarin we leven. Dat beeld kan zijn een wereld waarin je bijvoorbeeld moeite hebt met collega’s op het werk, of geldzorgen, familieconflicten, ziekte of depressie, enz.. Het kan ook een wereld zijn waarin oorlog, geweld tegen mens of dier, klimaatsverandering of andere dingen die jou direct raken of niet, domineren. Iedereen draagt wel een beeld met zich mee van de wereld waarin hij leeft. Dat kan een positief beeld zijn en in dat geval zal dat beeld je ondersteunen, maar meestal is dat beeld tot zekere mate negatief gekleurd. Hoe de fysieke wereld of ons beeld dat we hebben van de wereld ook is, onze oefening is om met open vriendelijke aandacht die wereld gewaar te zijn zonder teveel commentaar en zonder oordeel, net zoals we dat doen bij fysieke gewaarwordingen. Onze liefdevolle vriendelijkheid laten we in dat opzicht dan ook grenzeloos zijn en niet stoppen bij alleen onszelf.

We hoeven in ons hoofd de wereld en alles wat daarin gebeurt niet beter te maken dan dat hij is. De Boeddha sprak vaak over het zien van de dingen zoals ze waarlijk zijn. Het mooier of lelijker maken van wat is, gaat ons niet echt helpen. Alleen het inzicht dat wanneer ik de wereld en anderen veroordeel, ikzelf verkramp en letterlijk en figuurlijk wat harder word, en daarmee het contact met mijn eigen open en vredige zijn verlies, zal me helpen om steeds weer vanuit liefdevolle vriendelijkheid gewaar te zijn van elke ervaring.

TekstAl sinds het begin van het boeddhisme wordt een vorm van meditatie beoefend waarbij je liefdevolle vriendelijkheid allereerst richt op jezelf, vervolgens op je naaste familie, vrienden, kennissen, onbekenden en uiteindelijk op die mensen waar je een slechte of vijandige relatie mee hebt. Tenslotte omvat je met liefdevolle vriendelijkheid het gehele universum en alle wezens die daarin leven.

Het wordt mettameditatie genoemd. (Metta is het Paliwoord voor liefdevolle vriendelijkheid en Pali is de taal waarin de oudste boeddhistische teksten zijn geschreven). In Zen is liefdevolle vriendelijkheid de basishouding van de meditatie. Door de beoefening ervan groeit die houding tot een van onvoorwaardelijke liefde, de houding die ons Zijn dat bevrijd is van elke negatieve conditionering zichtbaar maakt. Die houding maakt ons bestaan een verrijking van deze wereld.

 

*     *     *     *   *

 

De cartoon aan het begin van dit artikel is afkomstig van de blog ‘Marjita tekent’ van Marja Timmer (http://marjitatekent.blogspot.nl/), een blog vol leuke boeddhistische cartoons.