Beste Bert,

Dank voor je vraag over de nut van een stiltezondag. Het is een goede vraag want eenvoudigweg dit soort activiteiten in de tempel te hebben zonder dat de zin ervan gezien of begrepen wordt, is uiteindelijk niet behulpzaam.

Je hebt gelijk als je zegt dat in de tuin werken of een wandeling in het bos net zo verstillend kan werken als een dagje in de tempel stilzitten en naar een muur kijken. Als dit voor jou zo is, dan ben ik daar blij mee en ik begrijp dan ook waarom je geen behoefte hebt aan een stiltezondag. Echter voor velen is een boswandeling misschien enigszins verstillend maar blijft de geest toch op een laag pitje doormijmeren om na de wandeling weer tot zijn ‘normale’ niveau van activiteit terug te keren. De gevoelde ontspanning tijdens de wandeling is dan niet zozeer het resultaat van een geest die werkelijk stil is maar van een tijdelijk minder druk zijn in het hoofd. Als we met dat type ontspanning dan bijvoorbeeld gezamenlijk in stilte koffie drinken, dan voelt het inderdaad aan alsof we stommetje spelen omdat de geest graag terug wil keren naar zijn voormalig niveau van activiteit maar dit door ons als het ware onderdrukt wordt. En dat voelt ongemakkelijk aan. Onze geest (lees: ons hoofd) heeft graag de leiding en wordt niet graag het zwijgen opgelegd. Ontspanning is daarom voor velen meer een afgeleid zijn van onze drukke geest dan het resultaat van een geest die werkelijk stil is.

Tijdens een stiltezondag kunnen we zien hoe de geest zich ongemakkelijk voelt bij stilte. We kunnen het zien als we mediteren, als we gezamenlijk in stilte koffie drinken of gezamenlijk eten. Het is misschien uiterlijk stil maar innerlijk voelen we ons niet echt ontspannen. Echte ontspanning ontstaat pas wanneer we niet meer vanuit ons hoofd leven maar vanuit ons hele wezen. En dat gebeurt wanneer de geest met al zijn gedachten, verhalen en beelden niet meer het grootste gedeelte van ons gewaarzijn vult.

Wanneer we vanuit ons hele wezen leven – je kan zou ook kunnen zeggen ‘vanuit ons centrum’ – dan verliest de geest de leiding en wordt veel meer volgzaam. De geest wordt dan uit zichzelf stil, als er tenminste geen beroep op hem wordt gedaan zoals bij een boswandeling of het drinken van een kop koffie. Die stilte is natuurlijk en ontspannen. Er komt geen enkele dwang bij kijken. Die stilte is heerlijk om te ervaren en doet je goed, niet alleen wanneer hij er is maar ook in de uren of dagen erna. Het is daarom niet ongewoon om je goed te voelen na een goede meditatie.

Een stiltezondag geeft ons de mogelijkheid om te oefenen in het gewaarworden van ons hele zijn, van ons centrum, met een grotere aandacht dan we in andere (ontspannen) bezigheden kunnen opbrengen. Die oefening zal tot resultaten leiden en ervoor zorgen dat je allerlei activiteiten kunt doen met een geest die werkelijk vredig en stil is. Die oefening is het hart van het Boeddhisme en daarom is een stiltedag een natuurlijk onderdeel van het programma van een boeddhistisch tempeltje. Naast de stiltezondagen zijn er natuurlijk ook andere invullingen van de zondagen en zondagochtenden om andere aspecten van de beoefening aan bod te laten komen zoals een goed gesprek, het gezamenlijk kijken naar een film of het gezamenlijk doen van een ceremonie.

Dat de één zich wat meer aangetrokken voelt door een activiteit en wat minder door een ander, is fijn. Behoeften verschillen en kunnen zich in de loop der tijd wijzigen. Daarom probeert de tempel een verscheidenheid van activiteiten te bieden, ook al worden sommigen door slechts weinigen bezocht.

Beste Bert, ik hoop dat mijn antwoord een beetje aansluit bij je vraag. Zo niet, dan hoor ik het graag.

Met vriendelijke groet,

Baldwin.